ORG

Nie ma nic bardziej nieokreślonego, niż słowo kultura. Czym zatem jest kultura?





Światowa kariera łacińskiego terminu "kultura" zaczęła się w czasach Cycerona. Pierwotnie termin ten wiązano z uprawą roli cultura agri- uprawa ziemi. Cyceron natomiast użył słowa kultura w wyrażeniu "cultura animi" co oznacza uprawę umysłu. Począwszy od Cycerona, termin kultura zaczęto wiązać z wszelką czynnością ludzką mającą na celu pielęgnowanie, kształtowanie i doskonalenie. W ciągu wieków termin ten poszerzał swoją treść, stając się pojęciem wielowymiarowym i wieloznacznym. W literaturze naukowej można spotkać około dwustu różnych definicji kultury. W sensie naukowym oznacza ona określone klasy przedmiotów, zjawisk i procesów albo pewne klasy zachowań. Natomiast w sensie filozoficznym przez kulturę rozumie się wszystko, co nie wyrasta samo przez się z przyrody, lecz powstaje dzięki pracy człowieka, co jest wytworem celowej refleksji i działalności ludzkiej.





Słownik socjologiczny w najszerszym znaczeniu definiuje kulturę jako ogół materialnych i niematerialnych wytworów człowieka i wszystko to, co nie powstało na drodze naturalnej, ale jest rezultatem działania ludzi. Z definicji tej wyłania się podział na dwa podmioty, kulturę i to, co kulturą nie jest, czyli naturę. Zaliczenie czegoś do kultury jest równoznaczne z uznaniem, iż podlega ono naszemu sterowaniu. Jeżeli natomiast nie mamy wpływu na pewne sytuacje i zdarzenia, co uniemożliwia zaprowadzenie "właściwego porządku"- zaliczamy to do natury. Ilekroć mowa o kulturze, tylekroć mamy na myśli zaprowadzenie i zachowywanie porządku oraz przeciwstawianie się wszystkiemu, co z punktu widzenia zamierzonego porządku okazuje się chaosem. Miejsce, w którym biegnie granica między kulturą a naturą zależy, oczywiście, od dostępnych umiejętności i wiedzy, a także od gotowości wykorzystania jej do celów dotychczas nie wypróbowanych. Ogólnie rzecz biorąc, rozwój nauki i techniki poszerza sferę sterowania zjawiskami, które dotąd zaliczano do natury, przesuwa więc dalej granice obszaru kultury.





Należy też wspomnieć o normach społecznych, które są typowymi, a jednocześnie specyficznymi wzorami zachowań. W zorganizowanym społeczeństwie mamy do czynienia z układami norm społecznych w różnych dziedzinach życia. Z układami tymi łączą się odpowiednie systemy zorganizowanego zachowania zbiorowego, które nazywany ogólnie instytucjami społecznymi.





W przyszłości wzajemnym kontaktom i wzajemnemu zrozumieniu się ludzi towarzyszyć musi jakaś forma kulturalnej integracji ludzkości. Sprzyjają temu nowoczesne środki techniczne, które coraz bardziej likwidują znaczenie terytorialnej izolacji. Przyszłość kulturalna ludzkości zależy od tego, czy i jak szybko uda się nam doprowadzić do pewnej przynajmniej jedności kultury ogólnoludzkiej, do przyswojenia przez całą ludzkość pewnych wspólnych wzorów zachowań. Dopóki jednak istnieje obok siebie wiele kultur, a sfery ich oddziaływania nie są jasno i wyraźnie odgraniczone, potrzebna jest wzajemna tolerancja, o którą jednak bywa bardzo trudno.





Kultura masowa narodziła się jako produkt wtórny rewolucji przemysłowej wraz z industrializmem i urbanizacją. Pojęcie kultury masowej odnosi się do zjawisk współczesnego przekazywania wielkim masom odbiorców identycznych lub analogicznych treści płynących z nielicznych źródeł oraz do jednolitych form zabawowej, rozrywkowej działalności wielkich mas ludzkich. Bardzo często zarzuca się kulturze masowej propagowanie wyłącznie konsumpcyjnego stosunku do zdobyczy kulturowych. Charakterystyczne dla kultury masowej jest dążenie do objęcia zasięgiem komunikowanych treści możliwie najliczniejszej rzeszy publiczności, prowadzi to do obniżenia poziomu tych treści (koncepcja najniższego wspólnego mianownika - jako wyznacznika poziomu kultury masowej - dostosowanie poziomu utworu do poziomu odbiorcy o elementarnym wykształceniu).





Telewizyjne opery mydlane stają się dla odbiorców źródłem nauki moralnej, wiedzy o życiu i zasadach stosunków międzyludzkich; dostarczają wyjaśnienia elementarnych faktów współżycia i modelu kształtowania stosunków rodzinnych oraz towarzyskich. Różne formy kultury masowej wypełniają czas wolny jako odprężenie, uwolnienie od stanu napięcia, wypoczynek i uspokojenie.





Obecnie mamy do czynienia z tzw. kulturą homogenizowaną, będącą wytworem współczesnej cywilizacji. Miesza ona wszystko razem tworząc ostatecznie produkt nijaki, przyciągający jednak uwagę odbiorcy. Sama kultura masowa jest bardzo demokratyczna. Wszystko wpada w jej młyn i wychodzi już przetrawione. Kultura masowa wypełnia tą strefę naszego życia, z której usunęła się praca, świętą oraz rodzina. Kultura masowa to nijako, gigantyczny system etyczny czasu wolnego. Każdy z nas może zostać wciągnięty w jej mechanizm. To od nas jednak zależy, czy owe uczestnictwo będzie aktem świadomym, czy też nie.